Nhật Bản là quốc gia có miền núi thường xuyên xảy ra lở đất do bão và mưa lớn. Ngoài ra, trong những năm gần đây, do mưa xối xả nên chúng ta ngày càng thấy nhiều tin tức về lở đất và thiệt hại do chúng gây ra.
Khi những thảm họa như vậy xảy ra, nhiều người cho rằng nạn phá rừng có liên quan đến lở đất, nhưng việc những sườn dốc đầy cây cối bị sập không phải là hiếm.
Lần này, chúng tôi sẽ giới thiệu mối quan hệ giữa nạn phá rừng và lở đất ở Nhật Bản cũng như các biện pháp ngăn ngừa lở đất bằng cách tận dụng rừng.
1. Cơ chế trượt lở đất
Trước khi giới thiệu mối quan hệ giữa mất rừng và trượt lở đất, trước tiên tôi xin giải thích về cơ chế của trượt lở đất.
Sạt lở đất là hiện tượng đất và đá trên bề mặt sườn dốc từ một điểm nào đó dưới lòng đất trượt xuống.
Ban đầu, lớp bề mặt của sườn dốc luôn bị trọng lực kéo xuống, nhưng nó được giữ nguyên vị trí bởi các lực chống lại lực này, chẳng hạn như lực ma sát của mặt đất.
Tuy nhiên, khi trọng lực vượt quá lực cản do mưa lớn hoặc động đất, một phần lớp bề mặt trái đất bị cắt đứt khiến lớp đất và cát trên nền đá gốc bị sụp đổ, dẫn đến lở đất.
> Xem thêm: Phương pháp ổn định mái dốc
2. Mối liên hệ giữa mất rừng và trượt lở đất
Từ đây tôi sẽ giải thích mối quan hệ giữa nạn phá rừng và lở đất.
Rễ mịn của cây có chức năng liên kết các lớp đất như một tấm lưới, xuyên vào các vết nứt ở lớp đá gốc, cố định mặt trượt (ranh giới giữa lớp đất và lớp đá gốc). Điều này có vai trò ngăn ngừa xói mòn và sụp đổ đất.
Ngoài ra, đất có nhiều khe hở xen lẫn lá rụng sẽ hấp thụ nhiều độ ẩm khi mưa và có tác dụng ngăn chặn sự xuất hiện của dòng chảy bề mặt.
Tuy nhiên, khi số lượng cây cối giảm đi do nạn phá rừng thì không còn gì có thể ngăn cản được bề mặt trượt, độ dốc càng dốc thì khả năng xảy ra trượt lở đất càng cao.
Xem thêm: Thi công neo đất
3. Nguyên nhân lở đất ngày càng gia tăng dù có rừng
Ở chương trước chúng tôi đã giải thích rằng trượt lở đất dễ xảy ra ở những khu vực rừng bị chặt phá nhưng trên thực tế, diện tích rừng ở Nhật Bản gần như giống như 50 năm trước.
Tuy nhiên, mặc dù trên núi có nhiều cây cối nhưng số vụ tai nạn lở đất do mưa lớn, bão gây ra ngày càng nhiều, dẫn đến nhiều thương vong.
Dù có rừng nhưng vì sao lở đất ngày càng gia tăng? Từ đây chúng ta sẽ xem xét các yếu tố.
+ Quản lý rừng nhân tạo chưa hiệu quả
Mặc dù diện tích rừng của Nhật Bản hầu như không thay đổi nhưng nhìn vào sự phân chia thì rừng tự nhiên đang giảm dần và tỷ trọng rừng nhân tạo ngày càng tăng.
Rừng nhân tạo được duy trì thường xuyên thông qua việc tỉa thưa và tỉa thưa sẽ khuyến khích sự phát triển của rễ và có khả năng chống lại sự tàn phá của gió và tuyết. Chúng cũng có môi trường ánh sáng tốt trong rừng, cho phép thảm thực vật dưới tán phát triển mạnh và ngăn lớp đất mặt bị cuốn trôi. rừng phát huy được vai trò ban đầu của nó.
Tuy nhiên, sau khi đạt đỉnh điểm vào năm 1980, giá trị sản xuất lâm nghiệp ngày càng giảm sút.
Lợi nhuận của ngành lâm nghiệp ngày càng giảm sút, nhiều người rời bỏ ngành lâm nghiệp và lực lượng lao động già đi nên mặc dù diện tích rừng có thể sử dụng làm tài nguyên ngày càng tăng qua từng năm, nhưng nhiều rừng nhân tạo đã bị bỏ hoang.
Ánh nắng không chiếu tới mặt đất của những cánh rừng không được cắt tỉa, bào mỏng, rễ cây không lan rộng khiến đất trở nên mỏng hơn. Nếu mưa lớn hoặc bão xảy ra trong điều kiện này, rễ cây sẽ không thể hấp thụ hết nước, khiến lở đất dễ xảy ra hơn.
+ Gia tăng thời tiết bất thường
Trong những năm gần đây, các hiện tượng thời tiết bất thường ngày càng gia tăng. Khi lượng mưa lớn rơi xuống khu rừng nhân tạo không được chăm sóc, rễ cây không thể hấp thụ được lượng mưa đó. nước, có nguy cơ gây lở đất.
Một khu rừng nhân tạo được chăm sóc tốt có thảm thực vật dưới tán phát triển tốt và tạo ra đất chứa lá chết giúp nước mưa dễ dàng thấm vào. Mưa rơi ở đó di chuyển chậm dưới lòng đất và trở thành dòng chảy ra sông và những nơi khác. Tuy nhiên, ở những khu rừng không được chăm sóc, thảm thực vật dưới tán suy giảm và đất trở nên khó thấm nước, khiến nước mưa nhanh chóng chảy khỏi mặt đất.
Đây gọi là chức năng bổ sung nguồn nước, nếu chức năng này giảm đi thì nguy cơ không chỉ đất chảy tràn mà còn trượt lở đất tăng lên khi có lượng mưa lớn.
4. Biện pháp chống trượt lở đất bằng rừng
Cuối cùng, tôi xin giới thiệu ba cách chống lở đất bằng cách sử dụng rừng.
+ Chăm sóc rừng nhân tạo
Để rừng nhân tạo hoạt động bình thường, cần phải thường xuyên duy trì rừng thông qua những việc như tỉa thưa.
Hiện nay, có nhiều khu rừng nhân tạo đã bị bỏ quên từ khi mới trồng nhưng do tiếp tục được bảo trì như chải lót, phát quang, tỉa thưa sau khi trồng nên thân những cây còn lại trở nên dày hơn và bám rễ vào các vết nứt trên nền đá, khôi phục chức năng chống xói mòn, sụp đổ đất.
Ngoài ra, bằng cách chăm sóc rừng nhân tạo, ánh sáng mặt trời chiếu vào rừng, tạo điều kiện cho hạt giống của nhiều loại cây trước đây không thể nảy mầm phát triển, nhằm mục đích tái tạo lại khu rừng tự nhiên nguyên thủy.
+ Ngăn chặn thiệt hại rừng do chim và động vật hoang dã gây ra
Ngay cả khi bạn chăm sóc một khu rừng nhân tạo, bạn không thể tạo ra một khu rừng có khả năng chống lại lở đất trừ khi bạn ngăn ngừa thiệt hại do hươu, gấu và các loài chim, động vật hoang dã khác ăn và lột vỏ cây.
Theo Cục Lâm nghiệp, diện tích rừng bị chim, thú hoang tàn phá năm 2015 khoảng 78.000 ha, diện tích ngày càng tăng qua các năm. Nếu vấn đề này không được giải quyết, việc mất đi thảm thực vật dưới tán và chết rừng do mất vỏ cây sẽ làm giảm khả năng ngăn chặn lở đất, làm tăng nguy cơ thiên tai.
Để rừng nhân tạo hoạt động hiệu quả khi xảy ra thiên tai, cần thực hiện các biện pháp như lắp đặt hàng rào và ống bảo vệ nhằm ngăn chặn thiệt hại về nguồn thức ăn và kiểm soát quần thể một cách thích hợp.
+ Bảo tồn rừng lá rộng
Việc bảo tồn không chỉ rừng nhân tạo mà cả rừng tự nhiên cũng có hiệu quả.
Rừng tự nhiên có nhiều loài cây đa dạng và có khả năng thích nghi cao với từng vùng. Để bảo vệ khả năng chống xói mòn bề mặt và trượt lở đất của thảm thực vật hiện tại, cần có các biện pháp bảo tồn như tránh chặt phá rừng bừa bãi.
Để duy trì và cải thiện sức khỏe của thảm thực vật, việc quản lý thủ công là cần thiết, ngay cả trong rừng tự nhiên, chẳng hạn như tái sinh tự nhiên và các công việc hỗ trợ sự phát triển của cây.
Việc phòng chống sạt lở đất là một vấn đề quan trọng để bảo vệ ngôi nhà và tài sản, vì vậy hãy thực hiện các biện pháp phòng ngừa sạt lở đất một cách cẩn thận và chính xác.
<Nguồn: www.apiste.co.jp>